|
|
Mirėsevini
nė Faqėn Zyrtare tė |
|
||
|
PROJEKTET: Bursat
pėr Studime Universitare nė Amerikė 2007-2008 Promovohet Libri "Nė Rrugėtim me Kosovėn" i autorit Faton Bislimi Pėrzgjidhen Fituesit e Bursave Arsimim per Paqe 2006-07 Pakot
e Aplikacioneve pėr vitin shkollor 2007-08 do tė distribuohen nė Mars 2007
|
Nėn udhėheqjen e studijuesit e publicistit Avni Spahiu, i cili e vlerėsoi lartė punėn dhe personalitetin e Faton Bislimit, nė kėtė promovim fjalėn kryesore e mbajti Dr. Faik Shkodra, studijues, shkrimtar, dhe kritik letrar. Pėr mė shumė nė lidhje me librin dhe promovimin, ju ftojmė tė lexoni vlerėsimin e plotė tė Dr. Shkodrės si dhe shkrimet e tė pėrditėshmėve tė Kosovės nė vijim.
Bota Sot: Njė Frymėmarrje e Vėrtetė Shqiptare nė Ajrin e Amerikės Gazeta Express: Rrugėtimi i Bislimit Iliria Post: Kosova, Kryefjalė e Librit tė Faton Bislimit Zėri: Njė Libėr qė Flet pėr Shpresat dhe Zhgėnjimet Tona
LIBĖR MBI HISTORINĖ, DASHURINĖ DHE
FATIN E KOSOVĖS Sot kemi nderin dhe kėnaqėsinė
tė marrim pjesė nė pėrurimin e librit tė krijuesit, mendimtarit dhe tė
riut tė vyeshėm Faton Bislimi, me titull simpatik dhe simbolik Nė
rrugėtim me Kosovėn Tatėpjetat dhe tė Pėrpjetat 2004 2005,
botues; Jalifat Group Houston, Texas, Shtetet e Bashkuara tė Amerikės,
prill 2006.
Vepra para sė gjithash mbėshtetur nė pėrmbajtjen dhe lėndėn qė
shtron ėshtė fryt dhe rezultat i punės, i ndjenjės, i pėrkushtimit
dhe i idealeve tė forta dhe mbi tė gjitha i zotimit tė tij vetėmohues
nė tė mirė tė ndriēimit, tė artikullimit dhe tė trajtimit tė ēėshtjes
sonė kombėtare nė deceniet e viteve 1981 deri nė ditėt e viteve 2005
e tutje.
Me kėtė rast mė duhet tė theksoj se Faton Bislimi ėshtė njė
i ri, karakterin dhe natyrėn e tė cilit e shquan vullneti i mirė dhe
veprimet e inisiativat konstruktive. Pėrse mund tė thuhet kėshtu? Mund
tė thuhet kėshtu se Fatoni nga bangat e shkollės fillore, tė mesme e
sidomos si student e pjesėmarrės nė takimet e shumta tė Konferencave
dhe tubimeve me karakter ndėrkombėtar, ėshtė siē dihet njėri qė me
kohė ėshtė mishėruar me artin, me punė krijuese, me hulumtime dhe
interpretime tė problemeve, tė cilat nė mėnyra tė ndryshme kanė
zgjuar kėrshėrinė dhe interesin e tij. Źshtė vendi, pra, tė thuhet
me kėtė rast se ky zotim, kjo gatishmėri pėr sakrifica tė kėsaj
natyre mbi tė gjitha ėshtė tipar, ėshtė virtyt dallues i profilit
tė njeriut, tė tė riut pėr tu bėrė pjesė e pandashme e ēėshtjes
sonė kombėtare, e cila nė pėrgjithėsi grish edhe tani e gjithė ditėn
pėr tė kontribuar nė zgjidhjen e saj nė tė gjitha rrafshet qė kanė
tė bėjnė me fatin dhe pėrspektivėn e shqiptarėve, jo vetėm tė
Kosovės por tė tė gjithė shqiptarėve gjithandej ku jetojnė e punojnė
ata.
Nėqoftėse kemi parasysh ēėshtjet qė Fatoni i ka bėrė objekt
trajtimi atėherė edhe mund tė thuhet se kryefjalė e gjithė veprės
qė ka kapė mbi 394 faqe ėshtė Kosova, ėshtė mbajtja gjallė e
idealit tė madh kombėtar, ėshtė dėshirė qė ta thotė tė vėrtetėn
ashtu siē po zhvillohen ngjarjet dhe proēeset rreth Kosovės dhe pėr
Kosovėn. Źshtė, pra, njė ndjenjė patriotike e kėtij tė riu, ėshtė
shpalosja e shestimeve dhe brengave e iluzioneve qė kanė vėrshuar udhėheqjen
dhe UNMIK-un, ėshtė si tė themi njė shfaqje e mendimeve autoktone nė
kėtė kohė shpresash dhe zhgėnjimesh, nė kėtė kohė kur shqiptarėt
pėrkundėr viktimave dhe gjakut tė derdhur aq shumė pėr lirinė dhe
pavarėsinė e vet, ballafaqohen me rrezikun e mbetjes edhe mė tutje komb
i ndarė, popull i copėtuar dhe komb i atomizuar. Źshtė, pra, vepėr qė
grish pėr syēeltėsi e pėr veprime mė konstruktive drejtė zgjidhjes
sa mė tė drejtė dhe sa mė tė mirė tė problemit tė Kosovės dhe
fatit tė shqiptarėve nė Maqedoni, nė Mal tė Zi dhe nė Kosovėn
Lindore. Tė gjitha kėto brenga janė porosi tė mėdha qė i reflekton
libri i Faton Bislimit.
Kompozicionin dhe strukturimin e veprės e pėrbėjnė shkrimet dhe
analizat politike, shoqėrore, ekonomike, arsimore, sociale, tė shtypit
dhe rolit tė tij nė vendet nė tranzicion, tė botuara nė shtypin
shqiptar tė Kosovės sidomos nė Bota Sot dhe atė tė Shteteve
tė Bashkuara tė Amerikės. Brenda kėtyre shkrimeve tė mbarshtruara
mjaft suksesshėm Fatoni ngre probleme tė ndjeshme, aktuale dhe koherente
qė pamėdyshje tė pėrvetėsojnė me tė dhėnat dhe argumentet e
bollshme tė selitura nė to.
Siē mund tė shihet nga libri, Fatoni Fatoni ėshtė njė vėshtrues
serioz, njė analist i pėrgatitur, i cili di ti rrokė pikat mė tė
ndjeshme tė realitetit objektiv tė manifestuar nė kohė dhe hapėsirė.
Ai nuk na del egoist, i mbyllur nė subjektivizmin vetanak, por kur
e do ēasti dhe e vėrteta di ta thotė tė vėrtetėn pa hezitim. Fatoni
nė tė gjitha ēėshtjet qė i trajton nė libėr arrin me shumė
racionalitet ti kapė aspektet mė thelbėsore prej tė cilave krijon
vlera monumentale kombėtare, vlera qė lėvizin nėpėr gjithėkohėsi.
Pėr mė tepėr gjatė leximit tė shkrimeve tė Fatonit, lexuesi
kupton se mesazhi i tyre ėshtė shtimi i ndjenjės sė atdhedashurisė,
ėshtė ideali dhe shpresa pėr vetėdijėsimin e popullit dhe tė udhėheqjes
sė tij.
Vepra e Fatonit sikur na vėnė nė dijeni se ēdo vepėr nė njė
mėnyrė a njė tjetėr ėshtė e pa lėvizshme nė formė, por e lėvizshme,
e kapshme dhe dritėdhėnėse me domethėnjen pėrmbajtėsore tė saj.
Libri Nė rrugėtim me Kosovėn i Fatonit ėshtė vepėr qė
shprush botėn mendore, ndjenjore dhe imagjinative tė autorit, ėshtė
vepėr qė kėndon fatin tonė, jetėn dhe ardhmėrinė e popullit tė
Kosovės. Fatoni njė kohė tė gjatė, e sidomos pas shkuarjes nė Amerikė
dhe kontaktimit, miqėsimit tė tij me kongresistė, senatorė, diplomatė
dhe njerėz tė dijshėm dhe dashamirės tė popullit tė Kosovės e njerėzimit
paqėdashės, pėrmes artikujve, me tė dhėna tė bollshme pėrmes kėtyre
shkrimeve, ngre ēėshtje dhe reagon kundėr pozitės sė pabarabartė tė
shqiptarėve tė Kosovės, tė Maqedonisė, tė Malit tė Zi dhe tė Kosovės
Lindore, pėr tė cilėt kėrkon tė bėhen tė barabartė me popujtė e
tjerė nė tė gjitha fushat dhe kėshtu tė gėzojnė lirinė e plotė
dhe tė drejtat nė arsimimin e tyre, nė shkollimin, punėsimin, nė pėrdorimin
e simboleve kombėtare dhe nė tė gjitha sferat e tjera tė jetės e tė
zhvillimit tė papengueshėm. Kėto ide Fatoni i shpėrfaq gjatė gjithė
kohės dhe punės qė bėn nė Amerikė. Gjatė studimeve tė tij tė
dyfishta nė shkencat kompjuterike dhe matematikė nė Texas dhe me
kapacitetin e tij intelektual tregohet gjithnjė kreativ, i frytshėm dhe
pėrkushtues i pasionuar i ēėshtjes kombėtare shqiptare.
Tė shumta janė problemet qė Fatoni ka arritur ti shtrojė dhe
ndaj tyre tė marrė qėndrim tė drejtė dhe tė pranueshėm pėr
lexuesin nė pėrgjithėsi.
Pėr tė parė gamėn e gjerė tė ēėshtjeve jo vetėm tė
prekura nė shkrimet e Fatonit dhe pėr tė vėrtetuar se sa thellėsore
janė ato, mjafton ti sjellim disa tituj tė artikujve tė pėrfshirė
nė libėr. Fatoni shkruan: Ēelėsi shqiptar nė Washington DC, Nga
ėndėrra nė realitet, shkruan pėr Shtėpinė e Bardhė, Njeriu qė
ndryshoi botėn Ronald Regan, shkruan pėr raportin e Kofi Ananit nė
Kėshillin e Sigurimit, mbi misionin e OKB-sė nė Kosovė, pėr vizitat e
disa udhėheqėsve e liderve kosovarė nė ShBA, pėrt zgjidhjen e
statusit tė Kosovės, pėr rolin dhe brengat e diasporės shqiptare, pėr
fjalėt e pamatura tė njė ambasadori tė Shqipėrisė nė Selinė e
OKB-sė pėr qėshtjen e Kosovės, pėr Kosovėn dhe mediat ndėrkombėtare,
pėr rolin, ndihmesėn e Ligės Qytetare Shqiptaro Amerikane, pėr
Universitetin e Prishtinės, pėr Havier Solanėn dhe veprimet e tij si
politikan ndaj ēėshtjes sė Kosovės e mė gjėr, pėr Kai Aiden, pėr
Nikolas Bėrns, pėr Kosovėn, pėr reformat nė arsimin kosovar, pėr
zgjedhjet nė Shqipėri, pėr DioGuardin dhe senatorėt dhe kongresistė tė
tjerė qė me njė pėrkushtim tė madhė kanė ndihmuar dhe janė duke
ndihmuar ēėshtjen e Kosovės, pėr Standardet pėr Kosoėn dhe
standardet e Kosovės, pėr pilot komunat e Kosovės, pėr ShBA dhe qėndrimin
e tyre pėr statusin pėrfundimtar tė Kosovės, pėr luftėn e UĒK-sė,
pėr bombardimet e NATO-s, pėr punėn e dobėt tė UNMIK-ut, pėr
problemet e shumta me tė cilat po pėrballėn kosovarėt, pėr sjelljet
jo tė mira tė disa udhėheqėsve tė Kosovės dhe tė ndėrkombėtarėve
etj, etj.
Nė pjesėn mė tė mirė tė artikujve Fatoni kėrkon nga shtresat
shqiptare qėndrim mė korekt, mė tė drejtė ndaj punės, kėrkon qė me
vullnet e guxim nė tė gjitha veprimet tė fusin ritme tė reja, nė mėnyrė
qė ti pėrmbushin objektivat dhe aspiratat tona edhe si popull edhe si
komb. Sidomos punė mė serioze, mė kėmbėngulėse dhe gjithnjė mė tė
frytshme do bėrė nė fushėn e arsimit, tė kulturės dhe tė shkencės.
Reformat e filluara nė Universitetin e Prishtinės kėrkojnė nga
subjektet pėrgjegjėse pėrkushtim gjithnjė mė tė madh, sepse dihet se
ēdo reformė para sė gjtihash ėshtė process dhe se proceset duhet tė
pėrcillen me instrumente tė sigurta, me veprime dhe aktivitet sa tė
denjė aq edhe serioz. Nė kėtė kontekst ėshtė i art mendimi i Zef
Jubanit kur thotė: Nuk ka
mjet mė tė mirė pėr tė ēmuar njė popull, se sa tė vėresh gjendjen
e shkollave tė tij.
Faton Bislimi nė tė gjitha shkrimet i lufton dukuritė negative,
dukuritė ahistorike dhe kėrkon unitet e vetėdije mė tė lartė kombėtare,
kėrkon strategji shumė mė serioze nė kėtė kohė kur duhet tė bėhet
zgjidhja e statusit tė Kosovės. Pra, ėshtė idhtar pėr njė bashkėrenditje
tė njėsishme kombėtare dhe eliminimin e naiviteteve tė njerėzve qė
sot pėr fat tė keq gjenden nė pozita e vende me pėrgjegjėsi pėr
ardhmėrinė e fatin e popullit tė Kosovės. Fatoni duke elaboruar me
fakte vitet nėn sundimin e Millosheviqit arrin tė sjellė tė dhėna
interesante pėr sjelljet tona nė ato vite dhe pas dėbimit tė Serbisė
nga Kosova. Pra, u dasht tė vinte viti 1998, qė nė skenėn historike tė
dilte UĒK-ja e Kosovės, e cila duke gėzuar mbėshtetjen e pakursyer tė
faktorit ndėrkombėtar, sidomos tė ShBA dhe nė saje tė luftės ēlirimtare
tė bėhet faktor, qė lėvizi edhe faktorin ndėrkombėtar.
Lufta ēlirimtare e Kosovės ėshtė e vetmja luftė qė u kurorėzua
me fitore, sepse pėr herė tė parė gjatė historisė sė re kombėtare
u lidhen interesat kombėtare me interesat strategjike tė ShBA dhe tė
Perėndimit nė pėrgjithėsi.
Faton Bislimin e brengosin ditėt e pasluftės nė Kosovė. Ai nė
disa artikuj vėnė nė dritė rrjedhat negative qė pėrditė po e
godasin popullin. Si tė shpjegohen shpenzimet aq tė mėdha nė KEK, ndėrsa
terri vazhdon tė na pllakos? Si tė arsyetohet numri kaq i madh i njerėzve
tė papunė dhe tė rinisė pa pėrspektivė? Si tė tolerohen sjelljet e
papėrgjegjshme tė disa ministrave dhe kėshilltarėve tė tyre qė pėrditė
zihen nė gojė pėr korrupcion dhe keqpėrdorim tė detyrės? Si tė
arsyetohet shkatėrrimi i tokės sė bukės nga ndėrtimet pa leje e pa
farė kontrolli? Si tė qetėsohen shpirtrat e trazuar tė familjarėve qė
gjatė luftės i humbėn mė tė dashurit e tyre e qė sot e kėsaj dite
nuk u gjenden as eshtrat? Si tė jemi indiferent nga lotėt e dhimbjet e
atyre qė me ankth i presin tė zhdukurit e tyre? Si mund tė jemi tė qetė
nga problemet e shumta sociale kur nė tė gjitha rrugėt e qyteteve tona
na vėrshojnė skamnorėt, lypėsit dhe njerėzit qė u mungon buka? Si tė
jemi gjakftoftė ndaj pozitės sė arsimtarėve, tė cilėt marrin paga qė
su mjaftojnė as pėr bukėn e gojės? Si nuk brengosemi me fatin e
pensionistėve tanė qė krejtė jetėn dhe energjinė e derdhėn pėr kėtė
Kosovė?
Si nuk na vretė ndėrgjegjėn mos rregullimi i dokumentacionit tė
nevojshėm pėr udhėtime jashtė Kosovės? Si arsyetohet dhe a mund tė
arsyetohet elita udhėheqėse dhe klasa politike e Kosovės kur nė
aeroportin e Prishtinės njerėzit me njė kurs tė kryer realizojnė paga
nė shumėn prej 1900 . A duhet tė dinė mė shumė se kėto tė vėrteta
kėta udhėheqės dhe ku po e ēojnė Kosovėn e lodhur dhe tė tronditur
nga kėto marifetllėqe. Pėr kėto probleme shkruan me guxim e argumente
Fatoni dhe thotė shkoqur: Nuk duhet heshtur sa pėr tė mbajtur marrėdhėnje
tė mira me tė huajt duke lėnė popullin e Kosovės nė terr dhe pa punė
(f. 113-114). Ose: Veēanėrisht jetimė tė tillė janė shqiptarėt e
Kosovės, tė cilėt nuk kanė se kujt ti drejtohen pėr ēfarėdo shėrbimi
administrativ apo shtetėror pėr tė cilin kanė nevojė (f. 118),.
Ose: Por nga kėta dy milionė njerėz sa ka Kosova, mė se gjysma janė
nėn moshėn 25 vjeēare dhe mėse 70% janė tė papunė. Papunėsia nė
Kosovė siē shihet kap shifėr marramendėse dhe shpesh me tė drejtė
shtrohet pyetja; se si po mbijetojnė kosovarėt? Si po e kalojnė dimrin
e po dalin nė verė? Ēfarė po bėjnė? (f. 183).
Nė librin e Fatonit lexuesi gjenė shkrime tė bukura qė flasin pėr
shumėēka qė lidhet me rrugėt dhe shtigjet e zhvillimit e tė pavarėsisė
sė Kosovės.
Ndonėse janė artikuj me vlera tė posaēme, Brenda tyre kemi edhe
ndjenja poetike tė shprehura me figuracion tė qėlluar artistik.
Vlerė tė veēantė kanė shkrimet qė u kushtohen kongresistėve,
senatorėve dhe figurave tė shumta tė Amerikės, Evropės dhe vendeve tė
tjera, tė cilat Fatoni i ka konkrtizuar si tė ishte njė shkrimtar qė bėn
shtruarjen e vetive psikologjike, intelektuale dhe profesionale.
Duke dashur tu shpreh mirėnjohje tė gjithė atyre qė ndihmuan,
po ndihmojnė nė realizimin e aspiratave tė kosovarėve, nė disa
artikuj Fatoni manifeston dashurinė dhe respektin e madh ndaj tyre. Nė kėtė
aspekt dashuria dhe malli qė ushqen pėr tokėn shqiptare, pėr
vendlindjen, pėr Kosovėn dhe pėr ēdo gjė qė lidhet me historinė e
saj, me dėshmorėt, martirėt e kombit me heroizmin e familjes sė
jasharajve nė Prekaz, tė gjitha kėto shqetėsime, dėshira dhe ėndrra
tė mishėruara brenda librit, e bėjnė ate sa origjinal aq tė papėrsėritshėm
bombėtar dhe njerėzor.
Tė gjitha ēėshtjet, dukuritė, fenomenet, problemet tė ngėrthyera
nė libėr Fatoni i ka sublimuar nė saje tė aftėsisė dhe pėrgatitjes
profesionale, nė njė anė, dhe tė ndihmės sė pakursyer tė prindėrve,
tė miqve dhe njerėzve tė shumtė qė kanė shprehur gatishmėrinė
ti japin ndihmė dhe pėrkrahje. Prandaj, mund tė themi se libri Nė
rrugėtim me Kosovėn, ėshtė prodhim dhe fryt sa i autorit aq edhe i
tė gjithė atyre qė kanė ndihmuar daljen e tij nė dritė. Ndihmė tė
veēantė kanė dhėnė recenzuesit, redaktori, donatorėt dhe sidomos Jim
dhe Judy Hinkhouse, Ramiz Tafilaj, etj.
Nė fund mund tė pohojmė se libri ka rėndėsi dhe vlera tė
konsiderueshme pėr brezat qė vijnė, meqė nė to reflektohet njė pjesė
mbase interesante e ngjarjeve dhe tė vėrtetave pėr Kosovėn dhe rreth
Kosovės.
Kjo do tė na pėrkujton mendimin e Alber Kamys kur ka thėnė se
Tė jesh i lirė nuk do tė thotė tė flasėsh ēkado, as tė
shtosh numrin e gazetave pėrplot skandale, as tė vendosėsh diktaturėn
e re nė emėr tė njė lirie tė ardhshme. Tė jesh i lirė do tė thotė
para sė gjithash ta thuash tė vėrtetėn. Vetėm e vėrteta na bėn tė
lirė. Kėto tė vėrteta dhe kėtė liri na ofron libri i Fatonit.
Nė fund e pėrgėzojmė autorin duke i dėshiruar jetė tė gjatė
dhe punė tė suksesshme nė tė ardhmen. I dėshirojmė qė pas kėtij
udhėtimi tė suksesshėm me Kosovėn nga Fatoni tė kemi edhe udhėtime tė
tjera, pasi Fatoni ėshtė i ri dhe premton nė kėtė fushė. Dr. sc. Faik Shkodra
|
|
|
This is page is
maintained by The Bislimi Group. Feel free to e-mail us.
Copyright ©
2006-2008 by The Bislimi Group. All Rights Reserved.